بزكوة اعم از انست كه زكات مال باشد يا فطر يا تصدقات متطوعه و اما ابن عباس تفسير ان بزكوة واجبهء ماليه كرده و تعبير از تأديه بفعل به جهت آنست كه تأديه انواع فعلست و ديگر آنكه ذكر فاعلون در اينمقام در طريق اساليب كلام عرب و اشعار ايشان بسيار است و قران بر طريقهء اساليب ايشان واقع شده و از آن جمله امية بن ابى الصلت ( ع ) گفته كه ( المطعمون الطعام فى السنة الازمة و الفاعلون للزكوة ) و بدانكه زكات اسمى مشتركست ميان عين و معنى عين قدرى از مالست كه مزكى از نصاب اخراج كند و به فقيرى دهد و معنى فعل مزگيست كه ان تزكيه است و مراد حق سبحانه در اين آيا معنيست زيرا كه فاعل فاعل حدث است نه محل آن موقع حدث است و ميتواند بود كه مراد عين باشد بر تقدير مضاف اى اداء الزكاة فاعلون * ( وَالَّذِينَ هُمْ ) * و آنان كه ايشان * ( لِفُرُوجِهِمْ ) * مر فرجهاى خود را * ( حافِظُونَ ) * نگه دارندگانند يعنى ضبط كنندگان و منع كنندگان خود از مباشرت و مواقعه * ( إِلَّا عَلى أَزْواجِهِمْ ) * مگر در حالتى كه مستعلى و متسلطند بر زنان منكوب خود * ( أَوْ ما مَلَكَتْ أَيْمانُهُمْ ) * يا بر آنان كه مالك شده است ايشان را دستهاى ايشان يعنى كنيزكان كه ملك يميناند و بدانكه تعديهء حفظ بعلى جهت ارادهء استعلاى حافظ است مر محفوظ عليه كما يق حفظت على زيد ماله و كقولك احفظ على عنان فرسى و در كشاف آورده كه على ازواجهم در موضع حالست و تقدير اينكه الوالين على ازواجهم او قوامين عليهن من قولك كان فلان عن فلانه فمات عنها فخلف عليها فلان و نظيره كان زيد على البصرة اى واليا عليها و منه قوله فلانه تحت فلان و من ثم سميت المرأة فراشا و بعد از آن گفته كه معنى مراد از ايه آنست كه مؤمنان حافظ فروج خودند در جميع احوال الا در حالت تزويج و تسرى ايشان و يا آنكه على متعلقست بمحذوفى كه غير ملومين دالست بر آن كانه قيل يلامون الا على ازواجهم يعنى ملامت كرده شدگانند بر هر مباشرى مگر بر زوجات و سريات * ( فَإِنَّهُمْ ) * پس بدرستى كه ايشان كه اقدام نمايندگانند بر زوجات و سريات خود * ( غَيْرُ مَلُومِينَ ) * ملامت كرده نشده اند بر اتيان نمودن آنها بحسب ذات مگر به جهت امر عرضى كه حيض و نفاس و روزه و احرام و اعتكاف باشد و غير آن از عروض موانع شرعيه يا آنكه ضمير راجع بحافظون است و معنى اينكه نگه دارندگان اند فروج خود را مگر بر ازواج و سرارى خود كه ملامت كرده نشوند * ( فَمَنِ ابْتَغى ) * پس هر كه جويد براى مباشرت * ( وَراءَ ذلِكَ ) * غير از زنان و كنيزان خود * ( فَأُولئِكَ ) * پس آن گروه * ( هُمُ